ಭಿಕ್ಷುಕ & ಖೈದಿ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ..

             ➤ ದೇವಲಪಲ್ಲಿ ಎನ್.ಗಿರೀಶ್ ರೆಡ್ಡಿ 

ನಾನು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತುದಾರ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜೈಲು ಹಾಗೂ ಭಿಕ್ಷುಕರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಅಪೂರ್ವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.    

ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಬಸ್, ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಬಳಿ ಭಿಕ್ಷುಕರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಂತವರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಭಿಕ್ಷುಕರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಮ್ಮ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ಭಿಕ್ಷುಕರ ಕೇಂದ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಭಿಕ್ಷುಕರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರವದು. ಯಾರಾದರೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಂತವರನ್ನು ಕರೆತಂದು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ನಾನು ಒಂದೆರೆಡು ದಿನ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ನನಗ್ಯಾಕೋ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಯಿತು. ಕಾರಣ ನಾವು 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೇವೆ. ಆಧುನಿಕತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದೇ ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಹತ್ತಾರು ಜನರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅಬ್ಬಾ ಇಷ್ಟು ಜನ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಾರಾ..! ಎಂಬ ಯಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿತು.

ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ 20 ವರ್ಷದ ಯುವಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು 60, 70 ವರ್ಷದ ವಯೋವೃದ್ದರು ಇದ್ದರು. ಕೆಲ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಯಿತು. ಭಿಕ್ಷೆ ಭೇಡುವ ವೃತ್ತಿಗೆ ಯಾಕಾದರೂ ಇವರು ಬಂದರೋ ಎಂದುಕೊಂಡೆ. ಭಗವಂತ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಈ ಕಷ್ಟ ಯಾಕೇ ಕೊಟ್ಟ ಎಂದು ಬೇಜರಾಯಿತು.

ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಸಾರ್ ನಾನು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ವೃತ್ತಿ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದಲ್ಲ. ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯೇ ಈ ದಾರಿಯತ್ತ ತಂದಿತು. ನನ್ನವರು ಎಂದು ಯಾರು ಇಲ್ಲ. ಅನಾಥೆ, ಸಾಲದೆಂಬಂತೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿದೆ, ಈಗ ದುಡಿದು ತಿನ್ನುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಈಗ ಭಿಕ್ಷುಕರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರದವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಗಿ ನುಡಿದಳು. 

ಮೊತ್ತೊಬ್ಬ ಯುವಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಸಾರ್ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವೇ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಅದೇ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದೆ. ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದು ತಪ್ಪಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ನಮಗೆ ಅದು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುವುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. 

ನನಗೂ ಅಚ್ಚರಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವವರು ಕೇವಲ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಭಿಕ್ಷಕುರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಂತರ ನನಗೂ ಅರಿವಾಯಿತು. ಕಾರಣ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ, ಡಿಪ್ಲೋಮ, ಇತರೆ ಪದವಿ ಪಡೆದವರು ಕೂಡ ಬದುಕಿನ ವಿಧಿ ಬರಹಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡೋ ಏನೋ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ವೃತ್ತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕೆಲ ಮಕ್ಕಳೇ ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ, ತಾಯಿಯನ್ನು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣ ಮಕ್ಕಳು ಯಾವುದೇ ಮುಜಗರ ಪಡೆಯದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು. 

ಭಿಕ್ಷುಕರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಎನ್ವಲಪ್ ಕವರ್, ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಗ್, ಸೋಪು ಆಯಿಲ್, ಪೇನಾಯಿಲ್ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಿಸಿದೆವು.  ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.

ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಜರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಬಂಧಗಳ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಸದೃಢರಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಇನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೈಲು (ಬಂಧೀಖಾನೆ) ನ್ನು ನೋಡಿರುವುದರಿಂದ ಜೈಲೆಂದರೆ ಈಗೆ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಪನೆ ನನ್ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಜೈಲಿನ ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರವನ್ನು ನೋಡಿ , ಜೈಲೆಂದರೆ ಒಳಗೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯು ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಇನ್ನು ನಾನಾ ಅಪರಾಧಗಳ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತವರಿಗೆ ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. 

ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೈಲನ್ನು ನೋಡಿದ್ದ ನಾನು ಸ್ವತಃ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ತರಬೇತಿ ಸಲುವಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಜೈಲಿನ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿಗಳಾಗಿರುವವರು ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಎಂಥವರಿಗೂ ಭಯ. ಕಾರಣ ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಹೋದರೆ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಎಂದೋ.. 

ಇಲ್ಲೂ ಒಂದಷ್ಟೋ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಕಂಡವು. ಆತ ಬಿ.ಟೆಕ್ ಪದವೀಧರ, ಆದರೆ ಗಾಂಜಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿ ಜೈಲು ಸೇರಿದ್ದ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಬುದ್ದಿವಂತನೂ ಹೌದು ಆದರೆ ಗಾಂಜಾದಂತಹ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು ಏಕೆ ಎಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ. 

ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಸಿ ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರ ಬಂದಾಗ ಆತನನ್ನು ಜೈಲಿನಿಂದ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ದೂರದ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಜೈಲಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಆತನ ತಾಯಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ನೋವು ಎಂತಹ ಕಟುಕರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಕರಗುತ್ತದೆ.

ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬನ ಪ್ರಕಾರ ಕಳ್ಳತನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಜೈಲು ಸೇರಲು ಮೂಲ ಕಾರಣ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆ. ಎಷ್ಟೋ ಜನರು ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸೂಕ್ತ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರಕದೆ ಇದ್ದಾಗ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಡಕಾಯಿತಿಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ.

ಇನ್ನು ಜೈಲಿನಲಿದ್ದ ಬಹುತೇಕ ಯುವಕರ ಮೇಲೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪೋಕ್ಸೋ ಕಾಯ್ದೆ ((ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮುಂತಾದ) ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬ ವಿಷಯ ನಾನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ.

ದೇಶದ ಆಧಾರಸ್ತಂಬಗಳೆಂದು ಯುವ ಸಮೂಹವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಯುವಸಮೂಹವೇ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಜೈಲು ಸೇರಿದರೆ ದೇಶದ ಗತಿ..?

ಇನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಬಬ್ಬ ಯುವಕ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ನೋಡಿ ಸಾರ್ ನಾನು ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ ಕಾರಣ ಜೈಲು ಸೇರುವಂತಾಗಿದೆ. ಹುಡುಗಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇದ್ದರು, ಕುಟುಂಬದವರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ನುಡಿದ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರು ಸ್ವಯಂ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಿಂದ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಗಿದೆ.

ಬಹುಃಶ ಭಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವರ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಮಾಜ ಹಾಗೂ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ನಾವು ಕೂಡ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಪಾಪ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವರು ಮೈ ಮಗ್ಗಿಸಿ, ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ದುಡಿಯಲು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದವರು ಭಿಕ್ಷಾಟಾನೆ ಮಾಡಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟರೆ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದ ಹಲವರದ್ದು. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಲೂ ಬಹುದು. ಆದರೆ ಕುಟುಂಬದವರು ಯಾರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಸರಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ, ದುಡಿಯೋಣ ಎಂದರೆ ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಆಕೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು. ಹಸಿವಿನ ತಾಳಲಾಟವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ..? ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡರೆ ತಪ್ಪೇನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ.. ಮಾನವೀಯತೆನ್ನೇ ಯಾರು ತೋರಿಸದೆ ಹೋದಾಗ ಆ ಬಡಪಾಯಿ ಜೀವಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ಯಾರು. ಸರಕಾರದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಯೋಜನೆಗಳಿದ್ದರು ಇಂತವರಿಗೆ ತಲುಪುದು ದೂರದ ಮಾತು.

ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ಶಿಸ್ತು, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಅವರು ನೀಡುವ ಗೌರವ ಗಮನಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಖೈದಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವರರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಆತ್ಮೀಯತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರಲ್ಲಿದೆ.

ಸ್ವಃತಹ ನಾನು ಕೆಲಹೊತ್ತು ಖೈದಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡಿದೆ. ಆಗ ಅವರು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವ ರೀತಿ ಅದ್ಬುತ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಸಾರ್ ಜೈಲಿಗೆ ಬರಲು ನಮಗೇನಾದರೂ ಆಸೆಯೇ.. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕೆಲ ಘಟನೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ವಾದಿಸಲ್ಲ. ಆದರೆ ನನಗೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಸೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ವಿಧಿ ನಿಯಮ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬೇಸರದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಜೈಲಿನಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಖೈದಿಗಳು ಒಂದೇ ವಾರದ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ಕೃತಕ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೆ ನೋಡಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಖೈದಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು.

ಇನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸರಕಾರ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದೊತ್ತಿಗೂ ಊಟ ಸಿಗದೆ ಇರುವ ಮಂದಿ ಈಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನೋವಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ ಜನ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ದೂಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಆ ರೀತಿ ನಡೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಂತೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಲಕ್ಷಣವಂತೂ ಅಲ್ಲ. 

ಭಿಕ್ಷುಕರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಜೈಲು ನನಗಂತೂ ಬದುಕಿನ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವರಲ್ಲಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಶಗಳು ನಾವು ಕಲಿಯಬೇಕಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಭಿಕ್ಷಕರು ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಹಾಗೂ ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗಲು ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಮಾನವೀಯ ನೆಲಗೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುವಂತಹ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕಿದೆ.